Hicaz Demiryolu: İkinci Abdülhamid’in yarım kalan ‘rüyası’ bir asır sonra tamamlanabilecek mi?

🚂 Osmanlı İmparatorluğu’nun en iddialı projelerinden Hicaz Demiryolu, İkinci Abdülhamid’in “eski rüyası” olarak tarihe geçti. İstanbul’dan Mekke’ye uzanması planlanan bu dev proje, 120 yıl sonra yeniden gündeme geldi. Türkiye, Suriye, Ürdün ve Suudi Arabistan’ın ortak girişimiyle tarihi hat canlandırılmaya çalışılıyor.

—

🔥 Peki Neden Bu Kadar Önemli Bu Proje?

1900 yılında İkinci Abdülhamid’in fermanıyla başlayan Hicaz Demiryolu, sadece bir ulaşım projesi değildi. Osmanlı’nın son büyük altyapı yatırımı olan bu hat, İslam dünyasındaki Müslümanların imparatorluğa bağlılığını pekiştirmeyi hedefliyordu.

Projenin asıl amacı hac yolculuğunu kolaylaştırmaktı. O dönemde Mekke’ye gitmek aylar süren zorlu bir yolculuktu. Demiryoluyla bu süre günlere inecekti. Ancak uzmanlar projenin gizli bir amacı daha olduğunu belirtiyor: Bölgedeki merkezi kontrolü güçlendirmek ve askeri sevkiyatı hızlandırmak.

Turko Haber kaynaklarına göre, proje 1464 kilometre uzunluğundaki Şam-Medine hattıyla 1908’de kısmen tamamlandı. Ancak Mekke’ye ulaşamadan yarım kaldı.

—

💡 Hangi Engeller Projeyi Durdurdu?

Türk Tarih Kurumu uzmanları, projenin tamamlanmasını engelleyen iki büyük faktör olduğunu açıklıyor. Birincisi, Birinci Dünya Savaşı’nın çıkması ve Osmanlı’nın kaynaklarını savaşa yönlendirmek zorunda kalması.

İkinci engel ise Arap İsyanı’ydı. Lawrence of Arabia’nın da yer aldığı bu isyan sırasında demiryolu hatları sabotajlara uğradı. İngilizler ve Arap milliyetçileri rayları tahrip etti, köprüleri havaya uçurdu.

Bu saldırılar sonucu hat büyük ölçüde kullanılamaz hale geldi. Yıllar içinde bakımsızlık ve doğal aşınma da eklenince, tarihi proje unutuldu.

—

🚀 Yeni Dönem: Dört Ülke Güçlerini Birleştiriyor

2024 yılında tarihi proje yeniden canlandı. Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, Eylül ayında yaptığı açıklamada üç ülkenin mutabakat zaptı taslaği üzerinde anlaştığını duyurdu.

Haziran ayında Suudi Arabistan da projeye dahil oldu. Riyad’da imzalanan mutabakat zaptıyla iki ülke arasında ulaşım işbirliği güçlendirildi.

Uraloğlu’nun açıkladığı plana göre, Suriye’deki eksik 30 kilometrelik üstyapı Türkiye desteğiyle tamamlanacak. Ürdün Krallığı ise Suriye’deki lokomotiflerin bakım-onarımı konusunda teknik imkanlar sağlayacak.

—

📰 Hangi Avantajlar Sağlanacak?

Projenin hayata geçmesi durumunda bölgesel ticaret büyük ivme kazanacak. Türkiye’nin Akabe Limanı üzerinden Kızıldeniz’e erişimi güçlenecek. Ürdün ile karayolu taşımacılığı Suriye üzerinden yeniden başlayacak.

En önemlisi, Turko Haber analizlerine göre bölgesel istikrar ve ekonomik entegrasyon açısından tarihi bir adım atılmış olacak.

Türkiye tüm bu hedeflerin gerçekleşmesi için kapsamlı bir eylem planı hazırlıyor. Plan, alt yapı yatırımlarından finansman modellerine kadar tüm detayları kapsayacak.

—

🎯 Gerçekçi Bir Hedef Mi?

Uzmanlar projenin teknik olarak mümkün olduğunu, ancak siyasi istikrar ve finansman konularında dikkatli olunması gerektiğini belirtiyor. Suriye’deki mevcut durum en büyük belirsizlik kaynağı.

Buna rağmen dört ülkenin ortak iradesi umut verici. Özellikle Suudi Arabistan’ın dahil olması projenin finansman gücünü artırıyor.

Proje tamamlandığında, İkinci Abdülhamid’in 120 yıl önceki rüyası nihayet gerçekleşmiş olacak. Modern teknoloji ve uluslararası işbirliğiyle tarihi hat yeniden hayat bulacak.

Turko Haber kaynaklarına göre, ilk etapta mevcut hatların rehabilitasyonu planlanıyor. Ardından eksik bölümler tamamlanacak.

—

❓ Sıkça Sorulan Sorular

Hicaz Demiryolu neden yarım kaldı?
Birinci Dünya Savaşı ve Arap İsyanı sırasında yaşanan sabotajlar projeyi durdurdu. Osmanlı’nın kaynaklarını savaşa yönlendirmesi ve hatların tahrip edilmesi sonucu proje tamamlanamadı.

Proje ne zaman tamamlanabilir?
Resmi bir tarih açıklanmadı. Ancak Türkiye’nin hazırlayacağı eylem planı sonrası daha net bir zaman çizelgesi ortaya çıkacak. Suriye’deki 30 kilometrelik eksik kısım öncelik taşıyor.

Hangi ülkeler projeye dahil?
Türkiye, Suriye, Ürdün ve Suudi Arabistan projeye ortak katılıyor. Turko Haber’in objektif habercilik anlayışıyla takip ettiği gelişmelere göre, dört ülke de siyasi irade gösteriyor ve teknik işbirliği konularında mutabık kalmış durumda.